Gefeliciteerd! Je bent zwanger. Wat een prachtige, bijzondere tijd breekt er aan. Je lichaam verandert, je emoties golven, en je blik richt zich nu volledig op dat kleine wonder dat in jou groeit. In deze fase is er veel aandacht voor jouw welzijn, en terecht. Je voeding speelt een cruciale rol. Wat je eet, geef je immers direct door aan je baby. Dit kan soms best overweldigend voelen. Er zijn zoveel adviezen, zoveel ‘ja’s’ en ‘nee’s’.
We gaan samen rustig bekijken welke voedingsmiddelen je beter even kunt laten staan tijdens je zwangerschap. Dit is geen lijst om je bang te maken, maar juist om je rust te geven. Met deze kennis voed je jouw kleintje optimaal en blijf je zelf gezond. Jouw keuzes nu, ondersteunen een gezonde start.
Waarom letten op voeding tijdens de zwangerschap?
Tijdens de zwangerschap is jouw immuunsysteem een beetje anders dan anders. Het is iets minder sterk. Dit is nodig, zodat jouw lichaam het kindje niet afstoot. Maar dit betekent ook dat je gevoeliger bent voor voedselinfecties. Bepaalde bacteriën of parasieten kunnen voor jou misschien vervelend zijn, maar voor de ontwikkeling van je baby vormen ze een groter risico. Daarom adviseren deskundigen om extra voorzichtig te zijn met bepaalde producten. Het gaat hierbij om het voorkomen van bijvoorbeeld listeriose of toxoplasmose. Deze infecties zijn zeldzaam, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn.
Daarnaast zijn er voedingsmiddelen die schadelijke stoffen bevatten, zoals te veel bepaalde zware metalen, die beter vermeden worden. Door bewust te kiezen, geef je jouw kindje de allerbeste start. Focus op wat je wél mag, maar we bespreken nu de aandachtspunten.
Vlees, vis en gevogelte: de aandachtspunten
Rauw of onvoldoende verhit voedsel is een veelgenoemd aandachtspunt. Dit geldt voor dierlijke producten. De reden is simpel: bacteriën hebben dan een kans gekregen om zich te vermenigvuldigen. Je wilt dit risico minimaliseren.
Rauw vlees en vleeswaren
Eet je graag een broodje met een plakje vlees? Let dan goed op de bereiding en herkomst. Rauw vlees, zoals tartaar of carpaccio, laat je liever staan. Dit geldt ook voor vleeswaren die niet eerder verhit zijn na het openen van de verpakking. Denk hierbij aan sommige soorten rauwe ham of salami. Gekookte ham of de meeste soorten boterhamworst eet je wel. Zorg ervoor dat je vlees altijd goed doorbakken is. Is het een stoofpot? Zorg dat de kerntemperatuur hoog genoeg is geweest. Voor meer algemene voedingsrichtlijnen kun je ook onze tips over gezond eten tijdens de zwangerschap raadplegen.
Vis: de gevaren van kwik en bacteriën
Vis is supergezond door de omega-3 vetzuren. Toch zijn er twee belangrijke aandachtspunten bij visconsumptie tijdens je zwangerschap.
- Rauwe vis: Vermijd alle vormen van rauwe vis. Sushi, gerookte zalm die niet verhit is, en rauwe schelpdieren eet je niet. De kans op parasieten of bacteriën is te groot.
- Te veel vis met kwik: Sommige grotere, roofzuchtige vissen verzamelen meer kwik in hun lichaam. Kwik is een zware metaal dat de ontwikkeling van het zenuwstelsel van je baby kan beïnvloeden. Blijf je favoriete, magere vis eten, maar vermijd de volgende soorten of eet ze met mate:
- Zwaardvis
- Grote tonijnsoorten (zoals witte tonijn)
- Makreel (grote soorten)
Kies liever voor vette vis zoals zalm, haring of schol. Dit zijn gezonde keuzes die je gerust twee keer per week mag eten.
VIDEO: Voedingsadviezen zwangere vrouwen uitgelegd | Voedingscentrum
Gevogelte
Kip of kalkoen moet je altijd volledig gaar eten. Controleer dit goed, vooral bij de botten. Roodige vlekken duiden erop dat het nog niet gaar genoeg is. Dit voorkomt besmetting met bijvoorbeeld salmonella. Voor meer richtlijnen over voeding in deze periode, kun je onze tips over gezond eten tijdens zwangerschap raadplegen.
Zuivel en eieren: let op de bereiding
Zuivelproducten zijn essentieel voor de opbouw van botten van je kindje. Je hebt calcium nodig. Maar hier geldt ook: let op rauwe producten.
Verdiepende links
Verrijk je kennis over Wat je niet mag eten tijdens zwangerschap met deze essentiële leesmaterialen.
Rauwe melkproducten
Ongepasteuriseerde kaas is een bron van listeria. Dit is een bacterie die je liever vermijdt. Koop daarom alleen harde, halfharde en zachte kazen die gemaakt zijn van gepasteuriseerde melk. Twijfel je over de kaas? Lees dan het etiket. Staat er ‘gepasteuriseerd’ op, dan is het veilig. Zachte, schimmelkazen zoals brie, camembert of blauwschimmelkaas eet je alleen als ze duidelijk verhit zijn. Denk aan een tosti of een warme ovenschotel.
Eieren
Eieren zijn voedzaam, maar het rauwe eiwit kan salmonella bevatten. Je mag dus geen mayonaise of dressings eten die gemaakt zijn met rauw ei. Denk aan zelfgemaakte mousse of een klassieke Caesar dressing. Eet je eieren? Kook ze goed hard of bak ze volledig gaar. Een eitje met een zachte dooier is vaak nog een beetje vloeibaar vanbinnen. Dit mag, mits je zeker weet dat het ei van een betrouwbare bron komt en goed verhit is. Veel mensen kiezen er voor de zekerheid toch voor om eieren volledig gaar te eten tijdens de zwangerschap.
Groenten, fruit en kant-en-klaar maaltijden
Groenten en fruit eet je volop! Ze leveren belangrijke vitamines en vezels. Toch zijn er ook hier valkuilen, vooral als je buiten eet of zelf minder goed weet hoe het product bereid is.
Groenten en salades
Als je een salade bestelt in een restaurant, of je eet voorgesneden groenten uit de supermarkt, loop je risico op toxoplasmose. Dit is een parasiet die in aarde kan zitten. Was al jouw groenten en fruit grondig onder stromend water. Gebruik een groenteborstel voor harde schillen. Als je zelf salades maakt, let dan op kruiden en gesneden groenten die al langere tijd liggen.
Kant-en-klare maaltijden en vooraf bereide maaltijden
Voorverpakte maaltijden uit de koeling of vriezer zijn over het algemeen veilig, mits je ze goed verhit. Het gevaar schuilt in maaltijden die al klaar staan en langdurig op kamertemperatuur hebben gestaan, bijvoorbeeld bij een buffet of een broodjeszaak. Hierdoor kunnen bacteriën snel groeien. Eet je buitenshuis? Kies voor vers bereide, goed verhitte opties.
Dranken die je beter vermijdt
Naast voedsel zijn er ook dranken die je voorlopig beter achterwege laat. Dit is cruciaal voor de ontwikkeling van jouw baby.
Alcohol
Dit is het belangrijkste verbod. Alcohol komt direct via het bloed bij je baby terecht. Er is geen veilige hoeveelheid alcohol tijdens de zwangerschap. Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap verhoogt het risico op het foetaal alcoholsyndroom (FAS). Daarom adviseer ik je om helemaal geen alcohol te drinken. Dit geeft de meeste zekerheid.
Cafeïne
Cafeïne is een stimulerend middel. Het kan de hartslag van je baby beïnvloeden en zorgt ervoor dat je lichaam meer vocht vasthoudt. Je mag cafeïne nog steeds drinken, maar met mate. Houd je aan de aanbevolen limiet. Dit komt neer op ongeveer twee kopjes koffie per dag. Thee bevat ook cafeïne, maar minder. Let op met energiedrankjes; die bevatten vaak extreem veel cafeïne.
Kruiden en supplementen
Niet alle natuurlijke kruiden zijn veilig. Sommige kruiden kunnen samentrekkingen van de baarmoeder veroorzaken. Wees heel voorzichtig met grote hoeveelheden kruidentheeën of supplementen. Raadpleeg altijd je verloskundige of arts voordat je nieuwe supplementen of veel thee gaat drinken, zelfs als het ‘natuurlijk’ is. Vooral grote hoeveelheden zoethout wortel bijvoorbeeld, kun je beter mijden.
Veelgestelde vragen over eten tijdens de zwangerschap
Het is logisch dat je met vragen zit. Hieronder vind je antwoorden op een paar veelvoorkomende onzekerheden.
Mag ik rauwe groentesnacks eten als ik ze zelf gewassen heb?
Ja, als je ze zelf grondig hebt gewassen en geborsteld, is de kans op infecties zeer klein. Het goed reinigen is de sleutel bij groenten en fruit.
Is opgewarmd eten gevaarlijk tijdens de zwangerschap?
Opgewarmd eten is prima, zolang je het maar volledig door en door verhit. Zorg dat het eten gloeiend heet is als je het serveert. Laat restjes niet te lang buiten de koelkast staan voordat je ze opnieuw opwarmt.
Kan ik zonder zorgen koffie drinken als ik maar één kopje neem?
Eén kopje koffie per dag is meestal veilig binnen de aanbevolen richtlijn. Dit komt neer op ongeveer 100 tot 200 milligram cafeïne. Blijf alert op andere bronnen van cafeïne in je dieet.
