Gefeliciteerd met je zwangerschap! Wat een bijzondere tijd. Je lichaam verandert, je voelt leven groeien, en tegelijkertijd sta je voor een nieuwe taak: goed zorgen voor jezelf én voor je kleintje in je buik. Het is volkomen normaal dat je je afvraagt wat je nu wel en niet mag eten. De informatie kan soms overweldigend zijn. Weet dat je dit goed doet door je hierin te verdiepen. Jouw voedselkeuzes zijn een directe bron van voeding voor je baby. Daarom neem ik je vandaag mee door de dingen die je beter kunt vermijden tijdens je zwangerschap, zoals een gedetailleerde lijst van verboden voedingsmiddelen tijdens de zwangerschap. Dit gaat niet om streng zijn, maar om liefdevolle bescherming.
Waarom sommige voeding een aandachtspunt is tijdens de zwangerschap
Tijdens je zwangerschap werkt je immuunsysteem iets anders. Je lichaam is druk bezig met het koesteren van nieuw leven. Hierdoor ben je iets gevoeliger voor bepaalde bacteriën en parasieten in voedsel. Deze kunnen, hoewel ze jou misschien niet ernstig ziek maken, wel gevaarlijk zijn voor je ongeboren kindje. Denk aan risico’s zoals listeria of toxoplasmose. Het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen is een kleine, maar zeer belangrijke stap in het garanderen van een gezonde start voor je baby. We focussen ons op veiligheid, zodat jij met een gerust hart kunt genieten van deze periode.
Onveilige vleeswaren en vis
Vlees en vis leveren belangrijke voedingsstoffen, zoals ijzer en eiwitten. Toch zijn er een paar spelregels waar je je aan houdt om risico’s te vermijden. Het gaat hierbij vooral om het risico op bacteriën en parasieten die in rauw of onvoldoende verhit voedsel leven.
Rauw en koud bereid vlees
Zorg ervoor dat je vlees altijd goed gaart. Dit doodt eventuele schadelijke bacteriën. Vermijd daarom de volgende producten, tenzij je zeker weet dat ze door-en-door verhit zijn:
- Rauwe vleeswaren zoals carpaccio.
- Oude kaas die gemaakt is van rauwe melk (zie ook punt over zuivel).
- Rauwe tartaar of biefstuk die ‘bleu’ wordt gegeten.
- Zelfgemaakte vleeswaren die niet goed zijn ingekookt.
Dit geldt ook voor kant-en-klare vleeswaren uit de koeling, zoals sommige soorten voorgesneden vleeswaren. Als je twijfelt of het product goed verhit is geweest tijdens de bereiding, eet het dan niet koud.
Vis en schaal- en schelpdieren
Sommige soorten vis bevatten veel kwik. Kwik kan de ontwikkeling van het zenuwstelsel van je baby beïnvloeden. Het advies is om zeer zoutwatervis met veel kwik te beperken of te vermijden. Daarnaast moet je alle vis, schaal- en schelpdieren goed verhitten.
- Vermijd rauwe vis, zoals sushi en gerookte zalm uit de koeling. Zelfs gerookte zalm moet je verhitten tot het door en door heet is.
- Wees matig met vissoorten die veel kwik bevatten. Denk aan roofvissen zoals zwaardvis, snoekbaars en makreel (grote soorten).
- Haring, zalm en tilapia kun je in normale porties eten.
- Eet geen rauwe oesters of mosselen. Ze moeten echt gekookt zijn.
Zuivelproducten en kazen: let op de herkomst
Melk en kaas zijn belangrijk voor calcium, maar de bereidingswijze is cruciaal. Het risico ligt bij kazen die gemaakt zijn van ongepasteuriseerde (rauwe) melk. Pasteuriseren is een verhittingsproces dat bacteriën doodt. Vraag je af: is de melk gepasteuriseerd?
Producten om te mijden:
- Houdbare kazen gemaakt van rauwe melk, zoals sommige soorten Franse of Italiaanse zachte kazen (Brie, Camembert, Roquefort). Controleer altijd het etiket. Staat er ‘gemaakt van rauwe melk’, dan sla je deze over.
- Zachte kaas, zoals feta of mozzarella, die niet gepasteuriseerd is. De meeste supermarktvarianten zijn veilig omdat ze gepasteuriseerd zijn, maar wees voorzichtig met ambachtelijke of buitenlandse varianten.
- Ongepasteuriseerde verse zuivelproducten.
Eieren: het gevaar van Salmonella
Eieren zijn voedzaam, maar je moet oppassen voor Salmonella. Dit risico is er bij het eten van rauwe of slechts licht verhitte eieren.
Wat je vermijdt:
- Rauwe eidooiers, bijvoorbeeld in zelfgemaakte mayonaise of mousse. Koop liever een potje mayonaise uit de winkel, deze is gemaakt met gepasteuriseerde eieren.
- Zachtgekookte eieren waarbij de dooier nog vloeibaar is. Kies voor een volledig hardgekookt ei.
- Beslag of besprenkelde deegproducten die rauw ei bevatten.
Gebruik voor alle bereidingen bij voorkeur eieren met een Nederlandse kwaliteitszegel (de stempel op het ei) om de kans op besmetting te verkleinen. Zelfs dan is goed verhitten het veiligst. Voor meer adviezen hierover, bekijk onze tips voor gezond eten tijdens de zwangerschap.
Groenten, fruit en kiemen: de spoelmethode
Groenten en fruit zijn onmisbaar. Ze leveren vitamines en vezels. Maar ook hier loert een klein risico op parasieten, met name toxoplasmose, vooral als je in de tuin werkt of je kattenbak verschchoont. Je hoeft ze niet te mijden, maar je moet ze wel zeer goed behandelen.
De sleutel is hygiëne:
- Was al het fruit en al het tuinbouwmateriaal grondig onder stromend water. Wrijf de schil goed schoon.
- Eet geen voorgesneden groenten of fruit uit de saladebar. Het risico op kruisbesmetting is daar groter.
- Wees voorzichtig met kiemgroenten, zoals taugé of alfalfa. Bacteriën kunnen zich gemakkelijk nestelen in de zaadjes. Je kunt ze eten als je ze zelf thuis heel goed verhit, bijvoorbeeld door ze mee te koken in een wokgerecht.
Dranken en alcohol: duidelijke afspraken
Dit is misschien wel het meest duidelijke punt. Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap wordt sterk afgeraden. Er is geen veilige hoeveelheid vastgesteld. Alcohol bereikt de baby direct via de placenta en kan ernstige gevolgen hebben voor de ontwikkeling.
Overige dranken:
- Beperk cafeïne. Te veel cafeïne kan de kans op een miskraam of een laag geboortegewicht vergroten. Houd het bij maximaal 200 milligram per dag. Dit zijn ongeveer twee kopjes filterkoffie.
- Vermijd dranken gemaakt van rauwe melk of onverhitte vruchtensappen uit de natuurwinkel, tenzij je zeker weet dat ze gepasteuriseerd zijn.
Kruiden, supplementen en bewerkte producten
Veel kruiden zijn veilig in de hoeveelheden die je gebruikt bij het koken. Maar sommige kruiden kunnen in hoge, medicinale doseringen weeën opwekken of de bloedtoevoer naar de placenta beïnvloeden. Vraag bij twijfel altijd advies aan je verloskundige of arts.
Wat je met extra zorg bekijkt:
- Bepaalde kruidentheeën, zoals te veel saliethee of grote hoeveelheden zoethout.
- Supplementen. Neem nooit zomaar een nieuw supplement. Je huidige zwangerschapsvitamines zijn belangrijk, maar voeg hier niets aan toe zonder overleg. Te veel vitamine A kan bijvoorbeeld schadelijk zijn.
- Vermijd producten met bepaalde onnatuurlijke toevoegingen of kleurstoffen. Lees de etiketten goed.
Dit alles klinkt misschien streng, maar onthoud: het gaat om het vermijden van de meest risicovolle voedingsmiddelen. De meeste alledaagse, goed verhitte en verse maaltijden zijn perfect voor jou en je groeiende wonder. Geniet van deze periode en wees lief voor jezelf!
Veelgestelde vragen over voedselveiligheid tijdens de zwangerschap
VIDEO: Voedingsadviezen zwangere vrouwen uitgelegd | Voedingscentrum
Lees meer hier
Verzamel diepgaande inzichten over Wat mag zwangere vrouw niet eten met deze lijst van links.
Mag ik leverworst eten als ik zwanger ben?
Nee, de meeste leverproducten bevatten veel vitamine A. Een overmaat aan vitamine A is niet goed voor de ontwikkeling van je baby. Daarom adviseert men om lever en producten waarin lever is verwerkt (zoals de meeste leverworsten) te vermijden tijdens je zwangerschap.
Is het eten van brood zonder korstjes een must?
Nee. Het eten van korstjes is niet verboden. Het advies gaat vooral over het vermijden van rauw vlees en ongepasteuriseerde producten. Zorg er wel voor dat je brood goed verpakt is en niet te lang buiten de verpakking ligt, om schimmelvorming te voorkomen.
Hoe zit het met kant-en-klare maaltijden uit de supermarkt?
Kant-en-klare maaltijden zijn vaak veilig als je ze goed verhit volgens de instructies op de verpakking. Door ze door en door heet te maken, dood je bacteriën die eventueel aanwezig zijn. Controleer of de maaltijd niet eerder geopend is geweest of niet meer goed gekoeld leek.
Moet ik al mijn koffie opgeven?
Nee, je hoeft koffie niet volledig op te geven. Beperk je wel tot maximaal 200 milligram cafeïne per dag. Dit is belangrijk omdat een teveel aan cafeïne de opname van voedingsstoffen voor je baby kan beïnvloeden.
